24 Mart Jeomanyetik Fırtınası, Mirya-M1 kozmik ışın dedektörümüz tarafından da tespit edildi.
Üniversitemiz Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri ile Fizik Bölümü işbirliğinde tasarlanarak üretildikten sonra Türkiye Ulusal Gözlemevlerinin Erzurum’da bulunan yerleşkesinde kurulumu tamamlanan Mirya-M1 Müon Dedektörümüz, 24 Mart 2024 de gerçekleşen Jeomanyetik Fırtınayı tespit etti.
Güneş atmosferinde 23 Mart 2024 Cumartesi günü 01:33 UTC'de zirveye ulaşan komplike bir patlama gerçekleşti. İlişkili güneş parlaması 3614 numaralı güneş lekesi bölgesinde oluştu ve maksimum da X1.1 (R3-güçlü) seviyesine ulaştı. Bu bölge, aşağıdaki leke çiziminde tam ortada görülen 3615 numaralı güneş lekesi bölgesinin kuzeyindeki dikkat çekici bir güneş lekesi bölgesidir. Bu şiddetli patlamanın karmaşık olduğunu söyleyebiliriz çünkü 3615 numaralı güneş lekesi bölgesi de aynı anda parladı. Ancak gözlemler, güneş lekesi bölgesi 3614'ten kaynaklanan parlamanın ve bununla ilişkili madde atımının daha güçlü olduğuna işaret ediyor.
İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünde 24 Mart 2024 tarihinde yapılan fotosfer gözleminden bir görüntü. 3615 numaralı güneş leke bölgesi merkezdeki büyük leke grubu ve 3614 numaralı bölge ise bu leke grubunun sağ üstünde bulunmaktadır.
Parlama sırasında etkileyici bir asimetrik tam halo koronal kütle atımı (CME) gerçekleşti. CME'nin büyük bir kısmı daha kuzeye doğru ilerlemesine rağmen, ortaya çıkan koronal kütle atımının bir kısmı 24 Mart Pazar günü Dünya'ya ulaşmıştır ve G4 seviyesinde jeomanyetik fırtınaya sebep olmuştur. 25 Mart’ın ikinci yarısına kadar etkisinin devam etmesi beklenmektedir.
X parlamasının ardından, 3615 numaralı güneş lekesi bölgesinden aynı gün M sınıfı seviyesinde 11 parlama daha gözlenmiştir. Güneş lekesi bölgesi 3615 oldukça karmaşık bir güneş lekesi bölgesi olmaya devam ediyor ve daha fazla X sınıfı parlamalar bekleniyor. Bu güneş lekesi bölgesini takip etmek gerekiyor!
G4 Seviyesindeki jeomanyetik fırtınanın etkileri, Erzurum’daki Türkiye Ulusal Gözlemevleri yerleşkesinde çalışmakta olan Mirya-M1 müon dedektörümüz tarafından da bir Forbush azalması şeklinde gözlendi. Aşağıdaki şekilde görüleceği üzere Güneşden gelen yüksek enerjili parçacıkların etkisi sonucu tespit edilen kozmik ışın akısındaki azalma Dünya’daki çeşitli nötron monitörlerince de eş zamanlı olarak gözlendi.
Mirya-M1 (siyah ve kırmızı eğriler) ve Finlandiya’daki nötron monitörünce (gri) kayıt edilen kozmik ışınların zamanla değişimi. Çizim kolaylığı açısından veri ortalamasına normalize edilmiştir.
Proje Ekibi
Prof. Dr. Tolga Güver
Prof. Dr. Suat Özkorucuklu
Prof. Dr. Blanco Ávalos Juan José (Universidad de Alcalá)
Prof. Dr. Cahit Yeşilyaprak (Türkiye Ulusal Gözlemevleri, Atatürk Üniversitesi)
Doç. Dr. Z. Funda Bostancı Güver
Dr. Öğr. Üyesi Güray Gürkan
Dr. Ahmet Polatoğlu (Atatürk Üniversitesi)
Dr. Ayuso de Gregorio Sindulfo (Universidad de Alcalá)
Dr. Fuat Korhan Yelkenci
Yüksek Lisans Öğrencisi Meryem Kübra Dağ
Yüksek Lisans Öğrencisi Beste Begiçarslan
Yüksek Lisans Öğrencisi Mustafa Turan Sağlam
Lisans Öğrencisi Ecem Aktaş
Lisans Öğrencisi Kutay Parçal
Galeri
