GÜNEŞ SİSTEMİNİN İLK YILDIZLARARASI ZİYARETÇİSİ GÖZLENDİ

Hüseyin Çağdaş KOÇ - İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi - Amatör Astronomlar Kulübü (AAK)

GÜNEŞ SİSTEMİNİN İLK YILDIZLARARASI ZİYARETÇİSİ GÖZLENDİ

Astronomlar kısa bir süre önce Güneş Sistemimizden hızla geçen ilginç bir gökcismi farkettiler. 19 Ekim 2017 gecesi Hawaii'de konuşlanmış olan Pan-STARRS1 teleskopu ile yapılan gözlemde farkedilen gökcisminin yıldızlararası uzaydan gelmekte olduğu anlaşıldı. İlk başta eski bir kuyrukluyıldız olduğu düşünülen gökcisminin daha sonradan başka bir "Güneş Sistemi"nden gelen bir asteroid olduğu ortaya çıktı.

Şekil 1. Hawaii'deki Pan-STARRS1 teleskobu.

NASA’nın Washington’daki Bilimsel Araştırmalar Biriminin yöneticilerinden Thomas Zurbuchen, “On yıllardır böyle yıldızlararası cisimlerin var olduğunu düşünüyorduk ve şimdi ilk kez var oldukları yönünde doğrudan kanıt elde ettik” dedi. “Tarih yazan bu keşifle birlikte, kendi Güneş Sistemimizin ötesinde gezegen sistemlerinin oluşumunu çalışabileceğimiz yeni bir pencere açılıyor.”

Şekil 2. Oumuamua astreoidinin sanatçı gözüyle tasarımı. ©M. Kornmesser/ESO

Astronomlar "Oumuamua" olarak adlandırılan asteroidin 9 Eylül 2017'de Güneş'in çevresinden dolandığını ve 14 Ekim'de Yer'e en yakın geçişini yaptığını belirlediler. Hawaii yerli dilinde "uzaklardan ilk gelen haberci" anlamına gelen Oumuamua asteroidinin kataloglarda geçen adı 1I/2017 U1. Oumuamua her geçen gün bizden saatte yaklaşık 138.000 km hızla uzaklaşıyor.

Wisconsin Üniversitesi'nden Ralf Kotulla ve ekibinin 3.5 metrelik WIYN teleskopuyla yaptıkları ilk belirlemelere göre Oumuamua'nın etrafında, kuyrukluyıldızlarda görüldüğü gibi bir gaz bulutu (koma) yok ve çok garip şekilli bir asteroid.

Avrupa Güney Gözlemevi'nin (ESO) 8.2 metrelik VLT teleskopu ve ona bağlı olarak çalışan FORS alıcısıyla yapılan gözlemlerde Oumuamua'nın parlaklığı her 7.3 saatte bir 10 kat kadar artıp azalıyor. Bu da asteroidin uzunlamasına bir şekilde olduğunu başka bir deyişle asteroidin boyunun enine göre 10 kat daha uzun olduğunu gösteriyor.

Video: Oumuamua'nın dönüşünü gösteren animasyon.

Şekil 3. Oumuamua astreoidinin ESO/VLT teleskobuyla elde edilen ışık eğrisi. ©K. Meech ve ark./ESO

Oumuamua'nın en azından 400 metre uzunluğunda kayaç ve yoğun bir yapısı olduğu düşünülüyor. Güneş Sistemi'nden uzaklaşmaya devam eden asteroid NASA/ESA'nın Hubble Uzay Teleskobu ile gözlenmeye devam ediyor. Astronomlar Oumuamua'nın Galaksimizdeki hangi komşu yıldızdan geldiğini bulmaya çalışacaklar. Yer tabanlı gözlemler Aralık 2017 sonuna kadar devam edecek. Astreoid bu tarihten sonra ancak uzay teleskopları ile izlenebilecek. En son 1 Kasım'da Mars'ın yakınından geçen astreoid, Mayıs 2018'de Jüpiter yakınlarından, Ocak 2019'da da Satürn yakınlarından geçecek.

Oumuamua ile ilgili ilk çalışma 20 Kasım 2017 tarihinde Nature dergisinde yayınlandı.

Kaynaklar

https://www.space.com/38838-interstellar-asteroid-oumuamua-space-cigar.html

https://www.nature.com/articles/nature25020

28/11/2017
222 defa okundu

İstanbul Üniversitesi Gözlemevi Uygulama ve Araştırma Merkezi

34452 34119 Üniversite/Fatih-İstanbul

Tel: 0 (212) 440 00 00